Monedha e gjakut: Një kujtim që s’vishet. Një plagë që flet.
Nuk është thjesht një monedhë floriri.
Është një pikë gjaku e tharë,
e fshehur thellë në gji
nga një 14-vjeçare që ecte zbathur
mes gurëve të dhimbjes
e trupash të vdekur.
E vetmja pasuri që nuk ia mori plumbi,
nuk e përpiu zjarri,
nuk e zhduku as mizoria.
E vetmja dëshmi që mbijetoi
nga një rrugë pa kthim —
nga Çamëria,
drejt harresës.
Gjyshja ime ma la amanet.
Jo për t’u pasuruar,
por për të mos harruar.
E ruajti mes rrobave të shqyera,
mes lotëve të përgjakur,
kur fëmijët luteshin për një pikë ujë,
kur gratë shuheshin për një copë bukë,
kur një monedhë vlente sa jeta,
e jeta vlente më pak se një kile miell.
Ajo nuk e dha.
Nuk e shkëmbeu.
Nuk e la.
Ndërsa të tjerë u therën për to,
e ndërsa mashtrues — edhe shqiptarë —
shkëmbenin floririn e arratisë
me një thes miell të mykur,
gjyshja ime e mbajti.
Jo për vete.
Për mua.
Për ty.
Për ne.
Për të treguar.
Për të dëshmuar.
Për të mos harruar.
Dhe sot?
E shoh në qafa.
Në gishta.
Të lëmuara, të zbukuruara,
sikur të mos kishin kaluar kurrë nëpër gjak,
nëpër plagë,
nëpër dënesë.
Por monedha ime është plagë.
Nuk është stoli.
Mos ma vendos në qafë si zbukurim!
Se për ty është fasadë.
Për mua është zëri i një nëne
që nuk kishte me çfarë të mbulonte fëmijën.
Është ulërima e një vajze
që u hodh në lumë për të mos u kapur.
Është britma e një burri
që pa t’i merrte vdekja
nënën, gruan dhe vajzën
në tri forma të ndryshme
brenda një dite.
Për ty është dizajn.
Për mua është gjurmë dhimbjeje.
Ata që i kthyen në varëse,
i prenë damarët kujtesës.
Kthyen në zbukurim
ç’kish mbetur si dëshmi —
e një pasurie të grabitur,
e një populli të masakruar,
e një rruge që çoi në harrese ,
e që sot për disa është thjesht “stil vintage”.
Kjo është monedha e gjyshes sime.
E nënës që s’kishte më shtëpi.
E fëmijës që s’mundi të rritet.
E burrit që s’u kthye më.
E dhimbjes që nuk u shërua kurrë.
Nuk e shes.
Nuk e vesh.
Nuk e bëj varëse.
E mbaj në një kuti,
bashkë me lotin që më shket sa herë e prek.
E mbaj si një plagë të shenjtë.
Dhe sa herë e shoh në qafën e ndokujt,
që s’e di as nga vjen,
as për kë qan,
më vjen të bërtas:
MOS MA VISH MONEDHËN E GJAKUT NË QAFË.
SE S’TË BËN ASNJËHERË TË PASUR.
TË ZHVESH VETËM NGA NJERËZILLËKU.
Është një pikë gjaku e tharë,
e fshehur thellë në gji
nga një 14-vjeçare që ecte zbathur
mes gurëve të dhimbjes
e trupash të vdekur.
E vetmja pasuri që nuk ia mori plumbi,
nuk e përpiu zjarri,
nuk e zhduku as mizoria.
E vetmja dëshmi që mbijetoi
nga një rrugë pa kthim —
nga Çamëria,
drejt harresës.
Gjyshja ime ma la amanet.
Jo për t’u pasuruar,
por për të mos harruar.
E ruajti mes rrobave të shqyera,
mes lotëve të përgjakur,
kur fëmijët luteshin për një pikë ujë,
kur gratë shuheshin për një copë bukë,
kur një monedhë vlente sa jeta,
e jeta vlente më pak se një kile miell.
Ajo nuk e dha.
Nuk e shkëmbeu.
Nuk e la.
Ndërsa të tjerë u therën për to,
e ndërsa mashtrues — edhe shqiptarë —
shkëmbenin floririn e arratisë
me një thes miell të mykur,
gjyshja ime e mbajti.
Jo për vete.
Për mua.
Për ty.
Për ne.
Për të treguar.
Për të dëshmuar.
Për të mos harruar.
Dhe sot?
E shoh në qafa.
Në gishta.
Të lëmuara, të zbukuruara,
sikur të mos kishin kaluar kurrë nëpër gjak,
nëpër plagë,
nëpër dënesë.
Por monedha ime është plagë.
Nuk është stoli.
Mos ma vendos në qafë si zbukurim!
Se për ty është fasadë.
Për mua është zëri i një nëne
që nuk kishte me çfarë të mbulonte fëmijën.
Është ulërima e një vajze
që u hodh në lumë për të mos u kapur.
Është britma e një burri
që pa t’i merrte vdekja
nënën, gruan dhe vajzën
në tri forma të ndryshme
brenda një dite.
Për ty është dizajn.
Për mua është gjurmë dhimbjeje.
Ata që i kthyen në varëse,
i prenë damarët kujtesës.
Kthyen në zbukurim
ç’kish mbetur si dëshmi —
e një pasurie të grabitur,
e një populli të masakruar,
e një rruge që çoi në harrese ,
e që sot për disa është thjesht “stil vintage”.
Kjo është monedha e gjyshes sime.
E nënës që s’kishte më shtëpi.
E fëmijës që s’mundi të rritet.
E burrit që s’u kthye më.
E dhimbjes që nuk u shërua kurrë.
Nuk e shes.
Nuk e vesh.
Nuk e bëj varëse.
E mbaj në një kuti,
bashkë me lotin që më shket sa herë e prek.
E mbaj si një plagë të shenjtë.
Dhe sa herë e shoh në qafën e ndokujt,
që s’e di as nga vjen,
as për kë qan,
më vjen të bërtas:
MOS MA VISH MONEDHËN E GJAKUT NË QAFË.
SE S’TË BËN ASNJËHERË TË PASUR.
TË ZHVESH VETËM NGA NJERËZILLËKU.
