Qershor, 1944. Katër gjyshërit e mi nga ana e mamanë dhe e babait – u dëbuan me forcë nga trojet e tyre. Ashtu siç ishin, vetëm me rrobat e trupit dhe me shpirtin e thyer nga lufta, morën rrugën drejt Shqipërisë së rrënuar. Ata ishin dëshmi e gjallë e vuajtjeve të popullit çam, një histori e dhimbshme që u përcoll brez pas brezi dhe mbetet e gjallë edhe sot.
Origjina ime çame nuk është thjesht një fakt familjar; është një lumë i qetë që rrjedh brenda meje, i pandalshëm, i pashtershëm. Vij nga një popull që ka përjetuar shpërngulje, padrejtësi dhe humbje, por që kurrë nuk humbi shpirtin, kujtesën dhe besimin. Një popull që mbajti sytë drejt së nesërmes, edhe kur e djeshmja i dhembte, edhe kur identiteti iu mohua. Pikërisht aty qëndron forca jonë: në mënyrën se si e mbajtëm gjallë atë që donim, edhe kur na morën tokën ku patëm zanafillën.

Kur vizitova ato troje, sot të shndërruara nga zhvillimet e zonës, m’u duk sikur ullinjtë e lashtë më thërrisnin. Sikur më thoshin:
“Moj vajzë, hajde përjeto jetën e bukur që populli çam pati dikur traditat, këngët, vallet, zakonet, gatimin e bërë me vaj ulliri artizanal, jetën e ndershme dhe të pastër.”
Në familjen time janë ruajtur tregime që koha nuk i fshiu dot. Fjalët e të parëve flasin për ullinj që digjeshin nën diell, për oborre ku qeshnin fëmijët, për njerëz që punonin me nder e që e mbanin fjalën si gur të rëndë. Sa herë i dëgjoja këto rrëfime, ndieja se nuk ecja vetëm bashkë me mua ecin breza të tërë, rrënjët e të cilëve mbajnë gjallë identitetin tonë. Për mua, të jesh me origjinë çame nuk do të thotë thjesht të kujtosh një histori. Do të thotë të mbash mbi supe një amanet:

• të mos lejojmë që e vërteta të tretet,
• të nderojmë sakrificat,
• të ruajmë kulturën, këngët, zakonet,
  të çojmë përpara atë që na është lënë trashëgim.

Është të jesh i fortë edhe kur nuk të njohin plotësisht.
Është të qëndrosh i drejtë edhe kur të tjerët heshtin.
Unë jam krenare për rrënjët e mia. Ato më mësojnë çdo ditë se dinjiteti nuk blihet ai trashëgohet. Më mësojnë të mos dorëzohem, sepse populli im nuk u dorëzua kurrë. Më mësojnë të dua vendin tim dhe njerëzit e mi me zemër të hapur.
Origjina çame është plagë dhe forcë. Dhimbje dhe dritë. Kujtesë dhe qëndresë.
–
Dhe unë jam – si shumë të tjerë këtu për ta ruajtur, për ta treguar dhe për ta çuar përpara. Me zë të qartë. Me shpirt të pastër. Me rrënjë që nuk lëkunden kurrë.